Aktualności
Galeria
Pieśni pielgrzymkowe

ABC pielgrzyma
Regulamin pielgrzymki
Plan pielgrzymki
Wyślij intencję

Parafie, które odwiedzamy
Wspomnienia, Świadectwa
Historia pielgrzymki
Bachledówka

Forum dyskusyjne
Kontakt


Login
Hasło
Zaloguj mnie automatycznie
 Parafie, które odwiedzamy

Brzeźnica

        Brzeźnica- wieś położona nad ujściowym odcinkiem potoku Brodawka. Jest to również największy węzeł komunikacyjny między Skawiną a Zatorem. U podnóża Pogórza Wielickiego, a na skraju Rowu Wisły, przebiega bowiem główna droga, łącząca Kraków, przez Skawinę i Zator z Oświęcimiem. Od niej na północ odchodzi droga do Czernichowa (przeprawa promem przez Wisłę).

          Prawdopodobnie duży obszar okolic Brzeźnicy już w XIIIw, należał do rodu Radwanitów, z tak zwanego gniazda Radwanitów z Trzebola i stanowił część jednej, wielkiej parafii rodowej.Obejmowały one: Pobiódr, Paszkówkę, Trzebol, Bęczyn, Sosnowice, Brzezinkę, Przypkowice, Markową Porębę, Brzeźnicę, kopytówkę, Wysoką, Owsiankę, Półstanisławice, Zebrzydowice,, Stanisław, Bienkowice. Ale pierwsza wzmianka o Brzeźnicy pochodzi dopiero z 1398r, kiedy pisali się stąd Adam i Sułek z Trzebola; w latach 1408 i 1445 pojawia się Dobek z Brzeźnicy h. Radwan, a za Długosza posiadali tę wieś Radwan, Maciej i Jan h. Radwan. Szeroko pojęte dobra Radwanitów, według przywileju z 1274r, zostały wyjęte z pod władzy księcia opolskiego i pozostały przy dzielnicy krakowskiej. W ten sposób książę Bolesław Wstydliwy nagrodził wiernych sobie rycerzy z rodu Radwanitów. Ziemie te stanowiły jakby szeroki klin, wpychający się w ziemie należące już do księstwa opolskiego. Ponadto dla księcia krakowskiego włości Radwanitów stanowiły zabezpieczenie – pas ochronny – przed „niepewnymi” politycznie sąsiadami ze Śląska (ciążenie tych ostatnich do Czech). Pas ten nosił nazwę Korytarza Radwanickiego. W ten sposób Brzeźnica stała się wsią graniczną, podzieloną na dwie części: jedna – radwanicka – należała do „korytarza”; druga „śląska” i właśnie tutaj znajdowała się książęca komora celna. Tylko tędy można było się dostać do Krakowa po przekroczeniu granicy. Z Brzeźnicy podróżni udawali się albo drogą na Skawinę, albo po przeprawieniu się przez Wisłę drogą na Czernichów. Do roku 1440 dochody celne z brzeźnickiej komory pobierali książęta oświęcimscy, od tego zaś czasu cło to posiadali dziedzice Brzeźnicy. Radwanici byli dziedzicami Brzeźnicy aż do końca XVw, a w niektórych jej części – jeszcze w pierwszej połowie XVIw. Była to wieś bogata, znajdowały się w niej trzy folwarki i trzy karczmy. Przed 1500r zakupił ją Mikołaj Szaszowski, zwany też Palczowskim z Palczowic herbu Sasowskie. Dobra brzeźnickie (Brzeźnica, Wioska, część w Marcyporębie, Wysokiej i Stanisławiu Górnym) należały do kilku pokoleń Palczowskich, aż do początku XVIIw. W tym okresie Brzeźnica była rozdrobniona między wielu członków silnie rozrodzonej rodziny i przypominała zaścianek szlachecki. Z rodu Palczowskich wywodziło się kilka wybitniejszych osobowości. Jan Palczowski od 1548r był dworzaninem króla Zygmunta Augusta, a później sędzią zatorskim i kilkakrotnym posłem na sejm z ziemi zatorskiej. Wyróżnił się jako autor pierwszego drukowanego po polsku zbioru ustaw pod tytułem „Ustawy prawa polskiego”. Syn Jana, Michał Palczowski, był zagorzałym i pobożnym kalwinem, założył on w sąsiedniej Marcyporębie zbór kalwiński. Jego synowie: Krzysztof i Paweł dużo podróżowali. Paweł wydał opis Wenecji „Status Venetorum”(1604-1605) oraz traktat nawołujący do wyprawy na Moskwę „Wyprawa wojenna Króla Jego Mości do Moskwy”(1606) i „Kolędę moskiewską”(1609), w której opisuje swój wyjazd do Moskwy.Początek XVIIw był początkiem upadku Palczowskich jako właścicieli ziemskich w tych okolicach. Ostatnim z Palczowskich gospodarzem, który doprowadził Brzeźnicę do gospodarczego rozkwitu, był Stanisław (syn Jana, a brat Michała – patrona zboru w Marcyporębie).W Brzeźnicy, którą otrzymał na wyłączną własność w 1572r, po podziale ojcowizny z bratem Michałem, wystawił okazały dwór, który nazywano „malowanym dworem”. Prawdopodobnie od tego właśnie określenia, część Brzeźnicy (północno-wschodnią) zaczęto nazywać „Brzeźnicą Malowaną”. Nazwa ta utrzymywała się aż do XIXw. Można się domyślać, iż była to część Brzeźnicy należąca w średniowieczu do książąt śląskich. Ostatni z Palczowskich właściciel Brzeźnicy, Zygmunt, w 1627r sprzedał część wsi Jerzemu Stano, drugą część w 1629r – wujowi Stefanowi Bielskiemu. Odtąd aż do końca XVIIw historia Brzeźnicy nie jest jasna. Na przełomie XVII i XVIIIw Brzeźnicę posiadała Ludwika Bełchacka. Sprzedała ją Piotrowi Karczewskiemu, a ten w 1758r podzielił ją na dwie części. W ten sposób utrwalił się podział majątkowy na Brzeźnicę Malowaną i Brzeźnicę Radwańską. 
Obecnie Brzeźnica jest dobrze i szybko rozwijającą się wioską ( na co wpływ ma niewątpliwe dogodne położenie geograficzne). Na uwagę zasługuje znajdujący się tutaj dwór murowany z XVIII w., z oryginalną pierwotną elewacją od północy i wschodu nakryty dachem mansardowym. W pobliżu stoi dawny spichlerz z połowy XIX w. obecnie obiekty te stanowią własność prywatną.Brzeźnica  jest parafią od listopada 1982 r. Nowy kościół pod wezw. Najświętszego Serca Pana Jezusa został wybudowany przez ks. Eugeniusza Rudzika.

 « Powrót

wydrukuj »            wyślij znajomemu »
1999-2017 © Wszelkie prawa zastrzeżone   Copyright MATinternet Zakopane :: Powered by AntCms                                       4807567 dwiedzin od 2007-05-17